تبلیغات
اخبار و اطلاعات آشخانه - حرکت کردهای کرمانج به شهرستان رودبار زیتون

اخبار و اطلاعات آشخانه

کانال مردمی آشخانه پرمخاطب ترین کانال تلگرام شهرستان مانه و سملقان آدرس: telegram.me/ashkhane

درباره من
سمنگان یعنی سرسبز.
کرمانج ، مردمی که بیش از چهار قرن خونشان را با خاک ایران آمیختند تا پاسداری کنند از خانه اجدادی.
آشخانه ، هشت چشمه ،محل آسیاب، مرکزی برای نمایش پرافتخار همدلی و اتحاد کرمانج با ترک و فارس و ترکمن و بلوچ از شیعه و سنی.
و ما ، فرزند کرمانج که این پایگاه رسانه ای را زنده نگه می داریم تا شناخته تر شوند «سمنگان» و «کرمانج» و «آشخانه».
و این بزرگترین هدف ماست:
سرسبزی. پاسداری از خانه. اتحاد

رضااسدی.آشخانه

لینک تلگرام کانال مردمی آشخانه telegram.me/ashkhane
آدرس پیج اینستاگرام آشخانه /instagram.com/ashkhaneh
نویسندگان
برگه ها
جستجو در وبلاگ
حرکت تاریخی کردهای کرمانج به عمارلو

حرکت تاریخی کردهای کرمانج به عمارلو  

 نویسنده: علی اکبری لیاولی - یکشنبه ٢۱ خرداد ۱۳٩۱

حرکت کردهای کرمانج به شهرستان رودبار زیتون 

(مقدمه)

 

زبان وسیله بیان عقاید وافکار با استفاده از اصوات موزون است ,زبان شناسنامه هویت ملتهاست که به بالندگی میرسد ورشد میکند ومتحول میشود.در زمانها ومکانهای مختلف دگرگون ودر اثر اختلاط فرهنگهای گوناگون تغییر میکند{هرودوت میگوید} در ازمنه کهن از قوم ماد که نام آنها در کتیبه های میخی بیستون نیز آمده یاد کرده است که اگر اوستا را منبع وما خذ قرار دهیم میتوان زبان اوستا بویژه گاتها را زبان مادها دانست .در اوستا کلمات بسیاری میتوان یافت که هنوز هم در زبان کردی امروزی باقی مانده و مورد استفاده قرار میگیرد.در باره زبان کردی و ریشه آن منابع تاریخی چه میگویند؟مینورسکی مینویسدکه تمام لهجه های باز مانده در زبان کردی از زبان پایه قدیم ونیرومندی نشاط گرفته وآن زبان مادی است وعقیده دارد که گائه زرتشت به زبان مادی سخن میگفته که زبان کردی یکی از شاخه های زبان ایرانی است از باقی مانده های زبان ماد است.وهمچنین در یکی از کتیبه های سر جون ملک آشور که به خط میخی است لغت کردو یا کاردو(گرد)به معنای شجاع آمده است(طبری) دگر باره احمد کسروی مینویسد طایفه هایی که در کوهستانهای غربی ایران از حدود آسیای صغیر تا خاک فارس نشیمن داشتند اکثرا کرد نژادهستند.پرفسور سایس میگوید:مادها عشایر کرد بوده ودر شرق (غربایران امروز)سکونت داشته وولایت آنها تا جنوب دریای کاسپین ادامه داشته است وزبان آنها آریایی واز نژاد خالص آریایی هستند.پس میتوان نتیجه گرفت کردهای امروزی نمایندگان مادها وسومین سلطنت بزرگ شرق هستند.دکتربهزاد خوشحالی:زبان کردی از زبانهای غنی وزنده جهان بوده است از لحاظ آهنگ وسبک وصوت تنها یک رقیب در کنار خود میبیند و آن زبان فرانسوی است.

درمقدمه ای بر تعریف زبان کردی که در بالا ذکر شد به سراغ لهجه های کردی شمالی که زیر مجموعه زبان کردی است میپردازیم,

گویش کرمانجی شمالی شامل لهجه های(قوچانی,بادینانی,بوتانی,آشتیانی,حکاری,بایزیدی,شمدینانی,جزیره ای ),است.گویش قوچانی زیر شاخه ای از لهجه کردی کرمانجی شمال است وحوزه ی جغرافیایی آنها در خراسان شمالی مانند شهرهای بجنورد,اسفراین,قوچان,چناران,باجگیران,نیشابور,سبزوار,شیروان,درگز,کلات,شهرستان رودبار زیتون(عمارلو)شهر آب برطارم,زنجان,مازندران,نور,کلاردشت,کردهای سربندان دماوند,کردهای خلخال را شامل میشود.وگویش کرمانجی شمالی بیش از بیست و دومیلیون نفر گویشور کرد در جهان دارد که بیشترین رقم گویشوران کرد را رقم میزند.وحدود چهل ونه در صداز جمعیت ملت کرد به این گویش تکلم میکنند.

کرمانج خراسان که در اوایل در اطراف غرب دریاچه ارومیه میزیستندودر زمان شاه عباس اول برای جلوگیری از تاخت وتاز ترکمنان وازبکان به مرزهای خراسان شمالی انتقال داده شده بودندکه از سه ایل زعفرانلو,شادلو,قراچورلو,تشکیل میشدند.که بزرگترین آن ایل زعفرانلو بود که از ایلات بزرگ ومتعددی تشکیل شده بودوریاست دیگر ایلات کرمانج خراسان را عهده دار بود ومرکز سکونت آنان شهر قوچان بوده ومی باشد.(منبع کتاب تاریخ حرکت کرد به خراسان نوشته توحدی).

کردها همیشه کوهستان را برای زندگی ,جنگجویی,دلاوری,سلحشوری خود انتخاب میکرده اند زیرا جوانانی که در کوهستان پرورش میافتند بسیار جسور وبی باک میشدند.نترس وشجاع بودن یکی از ارکان اصلی جوانان دوران قدیم بوده است.(تاریخ گیلان رابینو:عده ای از کردها متعلق به قبیله ریشوند (رشوند)شاخه ای از ایل بزرگ به به سلیمانیه ترکیه میباشندکه در زمان شاه عباس اول به مناطق رودبار (محمد زمان خانی )کوچانده شدند که رییس قبیله رشوند حسین  علی خان فرزند محمد علی خان ابن زمان خان بود وتیره وشاخه ای که از قبیله رشوند جدا گشته بنام سیاه گلی از عده ای چادر نشین تشکیل شده بود وطایفه رشوند در الموت ,ناوه کلیشم,کاکوستان ,رودبار شهرستان,بهرام آباد,دهدوشاب,وعده ای هم در خورگام سکونت دارند )کرمانجها آزادی خود را در کوههای پر فراز ونشیب بر همه چیز ترجیح میدادندواز محرومیتها وسختیهایی که به ازای استقلال خود میکشیدند بر خود می بالیدند.مردمان نام آور کرمانج از دلیرترین,سلحشورترین,آزاده ترین فرزندان ایران زمینند.که در جهت  حفظ استقلال وطن خود تمام رنج وسختی وناگواریها را بر خود خریده ومهاجرت آنها به دیار رودبار نیزدرراستای همین مقصود بوده است که با ایثار جان ومال وفرزندان خود از مرزها ی این خطه ی وسیع دفاع کرده اند وحفظ سرزمین دیلمان در آغوش وطن را با ضرب شمشیر وسلاح مقابله نموده اند(.در سال 1141هجری نادرشاه افشار سفیری نزد روسها که ولایات شمالی ایران را اشغال نموده بودند فرستادوتخلیه آنجا را خواستار شد وآنها نیز که در مدت 12 سال اشغال نواحی گیلان جز تلفات ناشی از بیماریهای بومی تقریبا چیزی عایدشان نشده بود به ترک آن نواحی رضایت دادندبه شرط آنکه آنجا بدست قوای عثمانی نیافتد.در دفع شورش ابدالی نادر توانست با استفاده از اختلاف بین طوایف موفق شد آنها را وادار به اطاعت نماید.تاریخ روزگاران نوشته دکتر زرین کوب)کوچاندن کردان کرمانج به خورگام:ولایت خورگام در 40 کیلومتری شهرستان رودبار واقع است منطقه زیبا وزر خیز با چشمه ساران جوشان باآب وهوای معتدل ومطبوع در ارتفاع حدود 1800متر بالاتر از سطح دریاواقع است وتمام روستاههای این سرزمین کوهستانی ودر بخشی از البرز جنوب غربی امتداد دارد ومنطقه ای که دو قوم دیلم وکرد کرمانج را در خود جای داده است.دیلمیان ساکنین نخستین وکردها مهاجرند وکردها به لهجه کرمانجی ودیلمیان به زبان دیلمی سخن میگویند وقتی به سمت جاده خورگام که میگذریم انگار جاده ما را گم کرد وگم شدیم وخود را در قطعه ای از بهشت یافتیم بهشتی روی زمین که زیباییهایش را به رخ مسافران تازه واردمیکشداین بهشت زمینی داستانهایی دارد از اهالی دیروز که دیر زمانی در این دیار زندگی میکردندوزیبایی خیره کننده این سرزمین کهن رودبارومردمان کوچنده بسیاری را به سوی خود کشانده وپایبند شان کرده است .  

  

               

::قوم عمارلو::نام عمارلو برگرفته از نام یکی از اقوام کرمانج است واین قوم زیر شاخه از ایل بزرگ زعفرانلو است.قوم عمارلو درسال 1141 حدود 300 سال پیش توسط نادر شاه از منطقه امارلو ودشت ماروسک(تحت جلگه ) در 60 کیلومتری نیشابور به شهرستان رودبار برای دفاع ا ز مرزهای شمالی استان گیلان در برابرقوای روس کوچانده شدند واین قوم با ورود به منطقه خورگام نام آن را به عمارلو (انبار لو-امارلو)تغییر دادند که حدودا همین شهرستان رودبار زیتون کنونی است.وسیع ترین گستره عمارلو در زمان افشاریان بوده که از کرانه های دریای قزوین گرفته تا منطقه تنکابن وقسمتی از زنجان وطارم را نیز در بر میگرفت.عمارلوییها ساکنان دوسوی رودخانه شاهرود که شامل روستاههای عمارلووبابامنصوری می باشند.روستاههایی که در ساحل راست رود شاهرود قرار گرفته اند به نام بابا منصوری معروفند.آنگاه که بی ریا در کنار قوم عمارلو نشستی با دل وجان دوستت خواهند داشت تا ابد مهمان نوازی,صداقت ‘جنگجویی وغیرت گوشه ای از خلق وخوی مردوزن ایل زعفرانلو است ایلی که همیشه رسم ونامشان در غیرت وجنگاوری خوش درخشیده است گرچه شاید با شنیدن نام زعفرانلو یک طایفه در ذهن شما خطور میکند اما این ایل از طایفه های کوچک وبزرگ تشکیل شده 

 که مشهورترین آن قوم عمارلو می باشد در کل آنچه تا حدودزیادی عشایر را از سایرین متفاوت می کند نحوه زندگی ویکجا نماندن آنهاست .طایفه عمارلو پنج ماه از سال را ییلاق وبقیه سال را در قشلاق میگذرانند .البته در زمانهای گذشته برخی از عمارلویهابا تغییر نحوه زندگی وآداب‘رسوم‘در شهر وروستا روی آورده بودند وخانه های مدرن راجایگزین چادرهایی که از موی بز که به رنگ سیاه بافته میشد وبه آن سیاه چادر می گفتند کرده بودند اما از قومی که همیشه با طبیعت مانوس بوده است نباید انتظاری جز شادابی داشت این قوم علاقه عجیب وزیادی به جشن وسرور (لیستکی)دارند شاید این خود به نوعی رمز ماندگاری بخشی از فولکوروفرهنگ آنهاست ویکی از عناصر فرهنگی قوم عمارلوکه جلوه خاص ورنگینی دارد وشاید نخستین چیزی باشد که نگاه غریبه ها را به خود جلب می کند پوشاک زنان قوم است پوشاک زن کرمانج عمارلو شاخصه ها ی منحصر بفرد است که نوع پارچه ‘زینت ها ‘نامهاوپردازش رنگ از جمله این ویژگیهامی باشداین لباس از سه تیکه کراس keras(پیراهن )درپه(دامن)جریدقه(جلیقه)تشکیل میشود.قسمت بالا تنه که پیراهنی ساده وبلند وبدون یقه میباشدبه آن کراس می گویند وبه دامن رنگی به لهجه کرمانجی درپه گفته می شود.جریدقه پوششی از جنس پارچه مخملی میباشد که بر روی کراس پوشیده میشود جریدقه از پارچه مخمل که معمولا بارنگ سیاه وسکه های تز یینی که در اصطلاح کرمانج دراوگفته می شود بر روی آن دوخته میشود.سکه های متعددبر روی آن هنگام راه رفتن صدایی موزون تولید میکند به حاشیه یقه ‘جیبها وسر آستین ها نوارهایی زیگزال میدوزند.زن کرمانج برای پوشش سر از چار قد وشالی مخصوص استفاده میکننداین سرپوشها حتی روی چهره زن به جز چشم را می پوشاند.اما متاسفانه این آداب ورسوم در نیم قرن گذشته از بین رفته وبه فراموشی سپرده شده است .سپاه عظیمی به سر پرستی ولی خان امارلویی که به منطقه خورگام آمدند از سپاهیان آن دوره میتوان محمدخان‘مهراب خان در جیرنده‘روشن سلطان در جلیسه ومحمد رضا کلانتر در سرمل ‘رستم خان در منجیل‘شابنده در فاراب‘ذوالفقار خان در دیلمان ‘حق وردی خان در رودبار‘ شاقلان خان در نورالعرش‘وپیرامون ‘کاظم خان در الموت ‘محمد سلیم درپیر کوه‘اسفندیار خان(بیگ)در لیاول علیا می توان نام برد .عمارلوییها به قبایل متعددی تقسیم شده اند که عبارت بودند از قبیله کرانلو در دیار جان ‘استاجانلو ‘بیجانلودر پیرکوه ‘بیشانلو درجیرنده ‘شمخانلو ‘مزدگانلووعمارلو در انبوه وخورگام وجمخانلودر منجیل وطایفه برامکله ‘حاتمی پیراصلو‘عمارلو در رحمت آباد وآنسوی رودخانه سفیدرود سکونت داشتندواز تیره های ایل عمارلو میتوان مزدکانلو آمیخته با عمارلو وطایفه ازلو ‘پایی‘ارتکانلو در دشت ماروسک نیشابور وبگیارلو در روستای امارلو از توابع نیشابور وارتکانلو در روستای ارتیان از توابع شهر در گز نام برد .کردهایی که در شهرستان رودبار و پیرامون ‘شهرستان طارم ‘رودبار الموت‘شهرستان سیاهکل وشهرستان تنکابن مرکز کرد نشین استان گیلان شمرده میشوند.ودرنتیجه تیره های بزرگ کرد زبان همچون عمارلو در سر تاسر این مناطق حضور انبوهی دارندوکردهای زنجان تا منطقه تاکستان قزوین عبارتند از زعفرانلو‘ارامانلو‘کیوانلو‘قراچورلو‘عمارلو‘شادلو‘باوه نور‘چمشگزک و....در این مناطق سکونت دارندوکردهای قزوین تا پیرامون لوشان عبارتند از طایفه چگینی ‘جلیلوند‘مافی‘رشوند‘کاکاوند‘باجلانی‘پاپلی‘قیاسوند ‘کرمانی‘ولی یاری...می توان نام برد.در جای جای این سرزمین را زورمزهایی نهفته است که تامل در هر یک از آن چشمانت را به اسرار یک سرزمین تازه باز میکند وهیجان همه وجودت را تسخیر می کند وداستانها وافسانه های اسطوره ای تو را به دنبال خود مکشد اینجا خورگام است مهد نام آوران اسطوره ای وسر زمین دلاوران وجنگجویان مردان دیلمی که قدمتی به اندازه تاریخ ایران دارند باید گوش وجان سپرد به راز ورمزهایش ودیده گشود بر همه شاهکارهای طبیعتش واینها همه وهمه نشانه هایی از زیبایی های خالق یکتاست.

 

 

تازه ترین مطالب
ابزارک های وبلاگ

قالب وبلاگ

  • کل بازدید:
  • بازدید امروز :
  • یازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :